“Nawukhuluma nomuntu ngelimi alizwisisako, lokho okutjhoko kunqopha ehloko kuye. Nawukhuluma nomuntu ngelimi lakhe, lokho okutjhoko kunqopha
ehliziywenakhe.”La mamezwi kamakekere kezombanganarha u-Nelson Rholihlahla Mandela. Umnyanya lo bewusingathelwe KwaMhlanga, esifundeni seMpumalanga mhlazana amalanga ali-13 kuMhlolanja emnyakeni wee-2026. Zoke iinkhambeli bezithamele ukusela emithonjeni ehlukahlukeneko mayelana neendaba ezithinta ilimi lesiNdebele ngombana injobo ehle ithungelwa ebandla.
Umnqopho we-Language Indaba le bekukukhulumisana neendaba eziphathelene nokusetjenziswa kwelimi lesiNdebele nokuthuthukiswa kwalo.
Umphako bewungadliwa mntwana, kutjhukiswana isikhumba mayelana neentjhijilo ezikhona elimini lesiNdebele, bekwaba nesendlalelo sokuthi kungenziwani ukufukula nokuthuthukisa ilimi lesiNdebele . Kilomnyanya
bekuhlangene amalunga we-National Language Body (NLB), abafundisi belimi lesiNdebele, abosolimi, abolektjhara, abadosiphambili besifundo sesiNdebele, ubukhosi bakwaNzunza nebakwaManala, ubukhosi bakwaFene, ihlangano ye-COGTA nabasebenzi bephiko le-South African Broadcasting Cooperation, i-SABC ngokurhunyeziweko ukuze nabo bathole ibandulo elinabileko mayelana
nokukhitjelelweko. Emnyanyeni lo, kube nesiphakamiso sokuthi kuzokuba nesiqhema sababekilihlo esizokutjheja zoke iindaba eziphathelene netuthuko yelimi lesiNdebele ukuze seluleke i-NLB ngendlela elungileko.
Umphathi weBhodi ye-PanSALB, uNom. Ndlovu, esifundeni seMpumalanga uzwakalise ukuthaba okukhulu mayelana nebambiswano elibe khona
bewathokoza ukukhanjelwa kwawo. Iindaba ezivuke emnyanyeni lo zoke bezithinta ukunikela ilimi lesiNdebele isithunzi njengombana kulilimi ebeliphayelwe ngeqadi isikhathi eside phambilini. Ummongo osisekelo bewudzimelele khulu ekutheni azibuye emasisweni ukuze ilimi lesiNdebele
lingatjhabalali ezandleni zabanikazi balo. Imibono ekhaliphileko iveze bonyana kusemahlombethu thina amaNdebele ukutshidza isisekelo esiqinileko ekuvikeleni ilimi lethu.
Nanyana kubonakala ukuriyada ukuthuthuka kwelimi lesiNdebele, amalunga we-
NLB azibhula amaphiko ekwenzeni isiqiniseko sokuthi ilimi lesiNdebele nalo
liyaphakama libe hlangana namanye amalimi akubalazwe. Ngale kwalokho, iminyanya enjenga le inqophe ukuvala isikhala nokutjhidisa umkhawulo ekusebenziseni ilimi lesiNdebele ngendlela yokwesaba nokungazithembi.
Ilimi lilimi ngabantu. Ukukhulunywa nokusetjenziswa kwalo yindlela esisekelo yokulenza livelele belihlonipheke. Likhulume ilimi lakho ukuze isizukulwana esizako sithole isithepha selimi lebele elivutjelwe ngomkghado wendabuko.
IsiNdebele ligugu lethu.















