Khomferense ya ALASA: Ntirhisano exikarhi ka HATAD na Yunivhesiti ya Limpopo
Nsuku Mtileni
Kusukela hi siku ra 07 kufika 11 Mawuwana 2025, Yunivhesiti ya Limpopo, hi ku tirhisana na Huvo yo Angarhela ya Tindzimi ta Afrika-Dzonga (HATAD), yi rhurherile Khomferense ya Matiko ya vu26 ya African Languages Association of Southern Africa (ALASA). Khomferense leyi yi khomeriwile eHodela ya Royal ePolokwane. Yi hlanganisile vatirhisi va tindzimi ta Afrika, swidyondzeki, na van’watindzimi kusuka eka matiko ya le Dzongeni wa Afrika.
Khomferense leyi yi kombisile nongoloko lowu fuweke hi vutivi eka swa tindzimi ta Dzonga wa Afrika, laha valavisisi kusuka eka tiyunivhesiti to hambanahambana va andlaleke maphepha ya milavisiso eka tikamara ta ntlhanu to hambana. Xiphemu xin’wana na xin’wana xa andlalo xi tlhandlamiwile hi xiyenge xa swivutiso na tinhlamulo, ku khutaza mbhurisano na ku cincana hi vutivi.
Mivulavulo ya nkoka yi nyikiwile siku na siku ku nga si fika nkarhi wa tiya hi swivulavuri swo xiximeka ku katsa Dkd William Jethro Mpofu, Dkd Monicca Thulisile Bhuda, Phrf Kwesi Kwaa Prah, na Mnn Tshisikhawe Dzivhani. Mivulavulo leyi yi hlohletele maendlelo ya siku naswona yi kombisile nkoka wa tindzimi ta Dzonga wa Afrika.
Hi ku yimela HATAD, Mufambisinkulu wa xifundzakulu xa Limpopo, Mnn Joyce Madiba u nyikile mbulavulo wa nseketelo no kombisa migingiriko ya HATAD. U boxile leswaku HATAD i xisimekiwa xiri xoxe xa mfumo lexi nga na vutihlamuleri bya ku endla swipimelo na ku tlakusa nhluvukiso wa tindzimi ta ximfumo ta Afrika-Dzonga hi ku leteriwa hi Vumbiwa bya Afrika-Dzonga na Nawu wa HATAD wa 59 wa 1995 lowu antswisiweke. U yile emahlweni a kombisa leswaku yin’wana ya migingiriko ya Tihuvo ta Ririmi ta Rixaka ehansi ka HATAD i ku endla milawu ya matsalelo na mapeletelo ya tindzimi, leswi tlangaka xiave xa nkoka eka matshalatshala ya nhluvukiso na ndzingananiso wa tindzimi.
Mnn Madiba u tlhele a ndhundhuzela ntirho lowu endliwaka hi ALASA lembe na lembe ku vonisisa leswaku tikhomferense ta muxaka lowu ta humelela ku pfumelela swidyondzeki, valavisisi na van’watindzimi ku avelana vutivi hi swa tindzimi ta tikokulu ra Afrika. U kombisile leswaku HATAD yi seketela no hlohletela migingiriko ya xivumbeko lexi.
Tanihi xiphemu xa matshalatshala ya yona yo yisa emahlweni nhluvukiso wa tindzimi ta ximfumo ta Afrika-Dzonga, HATAD yi khomile miletelavutivi ya milawu ya matsalelo na mapeletelo ya Xitsonga, Tshivenda na Sesotho sa Leboa. Miletelavutivi leyi yi leteriwile hi swirho swa Tihuvo ta Ririmi ta Rixaka leti faneleke, yi humelerile hi nkarhi wun’we eka tikamara to hambana. Miletelavutivi leyi a yi ngeheriwile hi swirho swo hambanahambana swa vativi na vatirhisi va tindzimi kusuka eka swisimekiwa swo hambanahambana.
Khomferense ya ALASA yi tama ya ha ri ribye ra yinhla eka milavisiso ya Tindzimi ta le Dzongeni wa Afrika. Ku langutisa emahlweni, khomferense ya vu27 ya ALASA yi ta rhurheliwa hi Yunivhesiti ya Midlands State eZimbabwe, ku yisa emahlweni ndhavuko wa ntirhisano eka timhaka ta tindzimi eDzongeni wa Afrika.
