Nga ḽa 16 Tshimedzi 2025, Vha Yuniti ya Ḽeksikhografi ya Lushaka ya Tshivenḓa, yuniti ine ya vha fhasi ha Bodonyangaredzi ya Nyambo ya Afrika Tshipembe (PanSALB) vha tshi khou shumisana na vha Yunivesithi ya Venḓa fhaḽa Ṱhohoyanḓou vho vha na mushumo wa u pembelela Ḓuvha ḽa Ṱhalusamaipfhi ḽa Tshaka nga fhasi ha thero “Ḽeksikhografiṱhalifhi: Vhuṅwalaṱhalusamaipfhikateli Kha Tshifhinga Tsha Vhuṱalimanafedza (Ai)”
U hulisa Luambo na vhufa
Mushumo wo thoma nga u fungwa ha makhanḓela nga Mudzudzanyi wa zwa Mutakalo wa HIV/AIDS kha khamphasi ya UNIVEN: Vho MM Hlungwani. Zwa u funga makhanḓela ndi tshiga tsha u sumbedza fulufhelo na maanḓa a sa fheli a maipfhi. Vho Hlugwani vho sumbedza nga ha mushumo wa ndeme wa ṱhalusamaipfhi sa tshiga tsha nḓivho, zwishumiswa zwa pfunzo, na zwishumiswa zwa vhuthihi na u ṋea maanḓa.
Mualedza wa Ḓuvha nga MEC wa Muhasho wa Mitambo, Vhutsila na Mvelele Muhulisei Vho Funani Jerry Maseko
Muhulisei Vho Funani Jerry Maseko, MEC wa Muhasho wa Mitambo, Vhutsila na Mvelele Limpopo, vho vha muambi wa duvha. Vho ṱalutshedza ṱhalusamaipfhi sa “muratho vhukati ha mirafho,” vha ombedzela mushumo wayo wa u vhulunga vhufa ha mvelele na u ṱuṱuwedza u pfesesana kha zwitshavha. Vho dovha vha sumbedzisa ndeme ya u ṱanganya nyambo dzapo kha pulatifomo dza didzhithala, u vhona uri thekhinoḽodzhi dza AI dzi sumbedzisa u fhambana ha nyambo dza Afrika Tshipembe.
Nḓivho u bva kha Vhaḓivhi vha Luambo
Phrofesa Vho Mbulungeni Madiba, Dini wa Fakhaḽithi ya Pfunzo ngei Yunivesithi ya Stellenbosch, vho amba nga ha ṱhuṱhuwedzo i khou aluwaho ya vhuṱalimafanedza (AI) kha zwa pfhunzo. Naho vha tshi khou ṱanganedza khonadzeo dza AI, vho ombedzela uri maṅwe masia a nḓivho na tshenzhelo ya vhathu a nga si dzhielwe vhudzulo nga thekinoḽodzhi. Vho ṱuṱuwedza tshumisano na vhubveledzi kha pfhunzo ya nyambo nnzhi, vha tshi ṱuṱuwedza vha ḓaho uri vha sedze kha fhethu hune tswikelelo ya AI ya vha ṱhukhu.
Ndivho ya Ḓuvha nga vha Bodonyangaredzi ya Nyambo ya Afrika Tshipembe
Vho Joyce Madiba, Mulanguli Muhulwane wa Vundu ḽa Polokwane wa PanSALB, vho amba uri ndivho ya ḓuvha ndi u pembelela maanḓa a maipfhi, u ṱuṱuwedza u katelwa ha vhusikaṱhalusamaipfhi, na u sumbedza nḓila ine luambo lwa nga shuma ngayo sa tshishumiswa tsha u guda, u vhulunga mvelele, na u maanḓafhadza tshitshavha.
Mitshino ya Mvelele na U Dzhenelela ha Tshitshavha
Mushumo uyu wo vha na u mvumvuswa nga mitshino yo fhambanaho, hu tshi katelwa na mitshino ya sialala ye ya sumbedza vhufa ho pfhumaho ha dzingu. Mitambo iyi yo sumbedza ndeme ya u vhulunga nyambo dza ḓamuni na mvelele musi ho sedzana na mvelaphanḓa ya thekinoḽodzhi ya musalauno.
U rwelwa ṱari ha ṱhalusamaipfhi ntswa
Sa tshipiḓa tsha u pembelela, ho rwelwa ṱari ṱhalusamaipfhi nṋa dza nyambo mbili dza Tshivenḓa na Tshiisimane na ṱhalusamaipfhi tharu dza luambo luthihi. Khanḓiso idzi ndi vhuṱanzi ha vhuḓidini ha tshumisano ha vhaḓivhi vha nyambo, zwitshavha, na zwiimiswa kha u ṱuṱuwedza u fhambana ha nyambo na u swikelelea.
MEC wa Muhasho wa Pfhunzo vunduni ḽa Limpopo Muhulisei Vho Mavhungu Lerule-Ramakhanya vho hulisa mazhakanḓila a luambo na u vha ṋetshedza pfhufho nga tshifhinga tsha u rwela ṱari Ṱhalusamaipfhi dzo andadzwaho nga Yuniti ya Leksikhografi ya Lushaka ya Tshivenda.
MEC wa Muhasho wa Pfunzo, Vho Mavhungu Lerule-Ramakhanya, vho hulisa mazhakanḓila a luambo na u thusa kha u ṋetshedza pfhufho nga tshifhinga tsha vhuṱambo ha u rwela ṱari Ṱhalusamaipfhi ngei Porsche Villa Ṱhohoyanḓou nga ḽa 16 Tshimedzi 2025. Mushumo uyu wo dzhiela nṱha vhathu na zwiimiswa vhe vha shela mulenzhe nga nḓila ya u swela kha u vhulunga, u bveledza na u takula nyambo dza ḓamuni nga kha mushumo wa leksikhografi na theminoḽodzhi. Musi vha tshi khou ṋetshedza mulaedza, Vho Ramakhanya vho khoḓa vhaṱanganedzi vha pfhufho kha u ḓikumedzela havho hu sa dzinginyei kha u tsireledza vhufa ha nyambo dza Afrika Tshipembe, vha tshi khou dzhiela nṱha uri vhuḓidini havho ndi ha ndeme kha u isa phanḓa na mveledziso ya pfhunzo ya nyambo nnzhi na u khwaṱhisa vhuḓiṱalusi ha mvelele. Vho dovha vha ṱuṱuwedza u bvela phanḓa na u shumisana vhukati ha vhashumi vha nyambo, vhagudisi, na zwitshavha u vhona uri nyambo dza ḓamuni dzi khou takulelwa nṱha na u vhulungwa ha nyambo dza ḓamuni hu u itela mirafho i ḓaho.
